Kahire'de Gezilecek Yerler: Müzeler, Tarihi Merkez ve Gezi Rotası

Mısır'ın başkenti Kahire'de gezilecek yerler üç bölgede toplanır ve her bölge kendi gününü ister. Nil'in batı yakasında Gize piramitleri ile Büyük Mısır Müzesi (Grand Egyptian Museum, GEM) yan yanadır. Doğu yakada, Kale'nin eteğinden Han el-Halili Çarşısı'na uzanan tarihi merkez yürüyerek gezilen Fatımi ve Memlük sokaklarından oluşur. İkisinin arasında, şehrin ortasında Tahrir Meydanı'ndaki Mısır Müzesi ile onun güneyindeki Eski Kahire durur. Gize platosunu Tahrir'den yolla yaklaşık 20 km ayırır ve trafik yoğunsa bu yol bir saati aşar; Gize ile tarihi merkezi aynı güne koymak günün büyük kısmını araçta geçirtir.

Müzelerin yeri de eski rehberlerdeki planı bozar. Tutankamon'un altın maskesi ve mezar eşyaları artık Tahrir'deki müzede değil, piramitlere yaklaşık 2 km uzaklıktaki GEM'de sergileniyor. Kraliyet mumyaları ise Eski Kahire'nin yanındaki Ulusal Mısır Medeniyeti Müzesi'nde (NMEC). Bu yüzden Tutankamon Gize gününe, mumyalar Eski Kahire gününe girer; Tahrir'deki müze, ikisinin dışında kalan klasik koleksiyon için ziyaret edilir.

Üç günlük temel rotanın giriş ücretleri yabancı yetişkin tarifesiyle kişi başı 5.000 Mısır poundu (EGP) tutar; öğrenci tarifesiyle aynı rota 2.530 EGP'dir. Keops Piramidi'nin içine girmek ayrıca 1.500 EGP'dir. Dördüncü gün ayrılabiliyorsa şehrin güneyindeki Sakkara, Dahşur ve Memfis toplam 1.000 EGP'lik biletle rotaya eklenir.

Rota özeti: gün, durak sırası, süre ve harita

Aşağıdaki plan her günü tek bir bölgeye ayırır ve gün içinde geri dönüşü en aza indirir. Harita bağlantıları durakları Kahire haritası üzerinde, Google Haritalar'da aynı sırayla açar. Mesafeler yaklaşık yol uzunluğudur.

Günlerin sırası değiştirilebilir, ancak haftanın günü bazı durakların saatini değiştirir. GEM çarşamba ve cumartesi akşamları geç saate kadar açıktır, NMEC cuma akşamı ikinci bir seans açar, camiler ise namaz sırasında, özellikle cuma öğlesinde ziyaretçi almaz. Gize gününü çarşambaya ya da cumartesiye, tarihi merkez gününü cuma dışındaki bir güne koymak bu farklardan yararlanmayı sağlar.

GEM, Mısır Müzesi ve NMEC: hangi müzede ne var?

Kahire'de "müze" denince üç ayrı bina, üç ayrı koleksiyon anlaşılır ve üçü farklı günlere düşer. Türkçe kaynaklarda Kahire Müzesi diye de geçen Tahrir'deki Mısır Müzesi uzun süre hepsinin yerini tutuyordu; Tutankamon hazinesi GEM'e, kraliyet mumyaları NMEC'e taşındıktan sonra her birinin görevi ayrıştı.

İki günlük bir gezide üçünü birden görmek zordur. Tutankamon GEM'de olduğu için böyle bir planda ilk çıkarılacak durak Tahrir'deki müzedir; mumyalar görülmek isteniyorsa NMEC tarihi merkez gününün sabahına eklenir.

Gize platosu ve GEM: sabah piramitler, öğleden sonra müze

Gize platosu her gün 07.00'de açılır, son giriş 16.00'dır; Ramazan'da açılış 08.00'e, son giriş 15.30'a çekilir. Platoda neredeyse hiç gölge yoktur, bu yüzden güne açılışta başlamak öğle sıcağını müzenin içinde geçirmeyi sağlar. Genel giriş bileti 700 EGP'dir (öğrenci 350 EGP); Sfenks ve yanındaki Vadi Tapınağı bu bilete dahildir.

Plato içinde durak sırası

En az geri dönüşle dolaşmak için platonun kuzeyindeki Keops'tan başlanır. Keops'tan güneybatıya, Kefren ve Mikerinos'un önünden geçilerek panorama noktasına çıkılır; Gize'nin büyük ve küçük dokuz piramidi bir arada buradan görülür. Dönüşte doğuya, Sfenks'e ve Vadi Tapınağı'na inilir. Bu tur 3-4 km yürüyüş ve molalarla 3-4 saat tutar. Platoda deve, at ve fayton teklifleri sıktır; binmeden önce tutarı ve süreyi açıkça konuşmak gerekir.

Piramitlerin içine girmek

İç ziyaret ayrı bilettir: Keops'un içi 1.500 EGP (öğrenci 750 EGP), Kefren ve Mikerinos'un içi 280'er EGP. Keops 12.00 ile 13.00 arasında içeri ziyaretçi almaz, bu yüzden iç ziyaret sabahın ilk saatlerine konur. Piramitlerin içinde duvar resmi ya da süsleme bulunmaz. Keops'ta alçak bir koridordan eğilerek, ardından yüksek tavanlı Büyük Galeri'den tırmanarak Kral Odası'na çıkılır; odada yalnızca granit lahit durur. Dar geçitler ve sıcak, nemli hava kapalı alanda zorlananlar için ağırdır. Bu durumda 1.500 EGP'lik Keops bileti yerine Kefren'in iç ziyareti ya da yalnızca dış tur makul bir seçenektir.

Öğleden sonra Büyük Mısır Müzesi

GEM, platonun yaklaşık 2 km kuzeydoğusundadır ve Sfenks'ten araçla kısa bir yoldur. Bilet yabancı yetişkin için 1.830 EGP, yabancı öğrenci ve çocuk için 920 EGP'dir ve müzenin resmî sitesinden çevrimiçi alınabilir. Pazar, pazartesi, salı, perşembe ve cuma günleri kompleks 08.30-19.00 arasında açıktır; sergi salonları 09.00'da açılıp 18.00'de kapanır, son bilet 17.00'de satılır. Çarşamba ve cumartesi kompleks 22.00'ye, salonlar 21.00'e kadar açık kalır, son bilet 20.00'dedir.

Bu fark rotayı doğrudan etkiler. Normal bir günde 13.30 civarında GEM'e geçen biri salonlarda yaklaşık dört buçuk saat bulur; Tutankamon galerileri ve Büyük Merdiven için bu süre yeter ama sıkışıktır. Gize günü çarşambaya ya da cumartesiye denk getirilirse müzede akşam dokuza kadar kalınabilir ve platodaki öğle molası uzatılabilir.

İbn Tolun'dan Han el-Halili'ye: tarihi merkezde yürüyüş günü

UNESCO Dünya Mirası listesindeki Tarihi Kahire; Fatımi, Eyyubi, Memlük ve Osmanlı dönemlerinden yüzlerce yapıyı birkaç kilometrekarelik bir alanda toplar. Rota batıdan başlar, Kale'ye doğru doğuya ilerler, ardından Darb el-Ahmar üzerinden kuzeye dönüp Muiz Caddesi'nde biter. Sıranın nedeni saatlerdir: Gayer-Anderson Müzesi 15.00'te, Muiz Caddesi'ndeki anıtlar 17.00'de kapanır, Han el-Halili Çarşısı ise akşam da açıktır.

İbn Tolun Camii ve Gayer-Anderson Müzesi

9. yüzyıldan kalan İbn Tolun Camii, özgün planını büyük ölçüde koruyan en eski Kahire camilerindendir. Geniş avlusu ve dışından sarmal bir merdivenin dolandığı minaresiyle tanınır; giriş ücretsizdir, cami 09.00-17.00 arasında ziyarete açıktır. Duvarına bitişik Gayer-Anderson Müzesi, bir İngiliz subayın topladığı eşyalarla döşenmiş iki Osmanlı dönemi evidir; bilet 100 EGP, kapanış 15.00'tir. Günün en erken kapanan durağı olduğu için rota buradan başlar.

Sultan Hasan ve Rifai camileri

İbn Tolun'dan doğuya yaklaşık 1 km yürününce Kale'nin dibindeki meydana varılır. Burada karşılıklı iki yapı durur: 14. yüzyıl Memlük dönemine ait Sultan Hasan Camii ve Medresesi ile 19. yüzyılın ikinci yarısında başlanıp 20. yüzyılın başında tamamlanan Rifai Camii. Rifai'de Mısır kraliyet ailesinin üyeleri ve son İran şahı gömülüdür. İki cami tek biletle gezilir: 220 EGP (öğrenci 110 EGP), 09.00-17.00.

Kale ve Muhammed Ali Camii

Selahaddin Eyyubi'nin 12. yüzyılda kurdurduğu Kale, meydanın üstündeki Mukattam yamacındadır; yokuşu yürümek yerine kısa bir taksi yolculuğu zaman ve enerji kazandırır. Bilet 550 EGP'dir (öğrenci 275 EGP). Kale yazın 09.00'da, kışın 08.00'de açılır; son giriş her iki dönemde 16.00'dır. Surların içindeki en belirgin yapı, Osmanlı valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın yaptırdığı, iç duvarları kaymaktaşıyla kaplı Muhammed Ali Camii'dir. Kubbe dizisi ve ince, uzun minareleriyle İstanbul'daki selatin camilerini hatırlatır. Caminin önündeki terastan tarihi kentin minareleri görülür; hava açıksa ufukta Gize piramitleri seçilir.

Darb el-Ahmar'dan Bab Zuveyle'ye

Kale'den kuzeye inen Darb el-Ahmar, Memlük dönemi cami ve türbelerinin sıralandığı eski bir caddedir. Yaklaşık 1,5 km'lik yol, iç duvarlarındaki mavi çinilerden adını alan Mavi Cami'nin (Aksungur Camii) önünden geçer ve Fatımi surlarının güney kapısı Bab Zuveyle'de biter. 11. yüzyıldan kalan kapının iki minaresine çıkılabilir; bilet 100 EGP'dir.

Muiz Caddesi, El-Ezher Camii ve Han el-Halili

Bab Zuveyle'den kuzeye uzanan Muiz Caddesi, Fatımi Kahire'sinin ana eksenidir ve kuzey kapısı Bab el-Futuh'a kadar yaklaşık 1 km sürer. Caddeyi ortadan El-Ezher Caddesi keser. Güney yarıda 16. yüzyılın başına ait Gavri külliyesi, kuzey yarıda Kalavun ve Barkuk'un Memlük külliyeleri ile Osmanlı dönemi konağı Beyt es-Suhaymi bulunur. Caddede yürümek ücretsizdir; anıtlar için Muiz Caddesi bileti 220 EGP'dir (öğrenci 110 EGP), Beyt es-Suhaymi (220 EGP) ve Gavri külliyesi (150 EGP) ayrı biletlidir. Anıtlar 09.00-17.00 arasında açıktır; bu yüzden Kale'den sonra en geç 14.30'da Bab Zuveyle'de olmak gerekir.

Güney yarı bitip El-Ezher Caddesi'ne gelindiğinde doğuya yaklaşık 300 m yürünürse El-Ezher Camii'ne varılır. 10. yüzyılda kurulan ve aynı adı taşıyan üniversitenin çekirdeği olan caminin girişi ücretsizdir. Han el-Halili Çarşısı caddenin öbür yakasında, caminin karşısındadır ve Muiz Caddesi'nin kuzey yarısına doğrudan bağlanır. Kuzey yarıdaki anıtlar gezildikten sonra akşam çarşıda geçirilir.

Tahrir'den Eski Kahire'ye: Mısır Müzesi, Kıpti mahallesi ve mumyalar

Mısır Müzesi

Tahrir Meydanı'nın kuzey kenarındaki müze 09.00'da açılır, son giriş 16.00'dır (Ramazan'da 15.00). Bilet 550 EGP'dir (öğrenci 275 EGP); sesli rehber ayrıca 75 EGP tutar. Koleksiyon eski usul vitrinlerde yoğun bir düzenle sergilenir; zemin kat Eski Krallık'tan başlayarak kronolojik ilerler ve ilk ziyarette en kolay izlenen yol budur. Günün geri kalanına zaman bırakmak için müzeye 2,5 saat ayırıp 11.30 civarında çıkmak yeterlidir.

Metroyla Mar Girgis'e

Tahrir Meydanı'nın altında Sadat istasyonu vardır. Hat 1'e binip güneye, Helvan yönüne gidilir ve birkaç durak sonra Mar Girgis'te inilir; istasyon Kıpti mahallesinin hemen önündedir. Ücret binilen durak sayısına göre kademelidir ve bilet istasyon gişesinden alınır. Her trende kadınlara ayrılmış vagonlar bulunur.

Kıpti mahallesi: Asılı Kilise, Abu Serga ve Ben Ezra

Kıpti Kahire, Roma döneminden kalan Babil Kalesi'nin surları içinde ve çevresinde kurulmuş küçük bir mahalledir. Asılı Kilise (Muallaka), kalenin güneydeki kapı yapısının üzerine oturduğu için bu adı alır. Dar sokaklarda birkaç yüz metre içeride Abu Serga Kilisesi ve rivayete göre Kutsal Aile'nin Mısır'da sığındığı mahzen bulunur. Hemen yanındaki Ben Ezra Sinagogu, Orta Çağ'dan kalan yüz binlerce belge parçasının çıktığı Kahire Genizası'yla tanınır. Kiliseler ve sinagog ücretsizdir ve 09.00-16.00 arasında açıktır. Surların içindeki Kıpti Müzesi 280 EGP'dir (öğrenci 140 EGP), son girişi 16.00'dır.

Amr ibn el-As Camii ve NMEC

Kıpti mahallesinin yaklaşık 500 m kuzeyindeki Amr ibn el-As Camii, Mısır'da kurulan ilk caminin yerinde durur; bugünkü yapı yüzyıllar içinde defalarca yenilenmiştir ve giriş ücretsizdir. Buradan NMEC'e yaklaşık 2 km'dir, en pratik yol taksidir. NMEC'te bilet 550 EGP'dir (öğrenci 300 EGP). Müze cumartesiden perşembeye 09.00'da açılır, son giriş 16.00'dır; cuma günü aynı saatlere ek olarak 18.00'de ikinci bir seans açılır ve son giriş 20.00'dir. Kraliyet Mumyaları Salonu'nda Tahrir'den taşınan 18 kral ve 4 kraliçenin mumyası ayrı vitrinlerde sergilenir. Kıpti mahallesi ile NMEC'in kapanışları aynı saate denk geldiği için müzeye 15.00'ten önce varmak, mumya salonu ve ana salon için yeterli zaman bırakır.

Dördüncü gün: Sakkara, Dahşur ve Memfis

Gize'den Dahşur'a uzanan piramit alanları Memfis'in nekropolüdür ve Gize platosuyla birlikte UNESCO Dünya Mirası listesindedir. Kahire'nin yaklaşık 30 km güneyindeki bu alanlara toplu taşımayla ulaşmak pratik değildir; şoförlü araç ya da günlük tur gerekir. Üç alan da 08.00'de açılır, son giriş 16.00'dır.

• Sakkara: Mimar İmhotep'in Firavun Coser için yaptığı basamaklı piramit, bilinen en eski anıtsal taş yapılardandır. Genel bilet 600 EGP'dir (öğrenci 300 EGP) ve Coser kompleksini, Unas ve Teti piramitlerini, birçok soylu mezarını kapsar. Kutsal Apis boğalarının yeraltı galerisi Serapeum ayrıca 340 EGP, Mereruka mezarı 200 EGP'dir; Sakkara'daki tüm mezarları kapsayan bilet 1.000 EGP tutar.
• Dahşur: Sakkara'nın yaklaşık 10 km güneyinde, Firavun Snefru'nun Kırmızı Piramit ve Eğri Piramit'i. Bilet 200 EGP (öğrenci 100 EGP).
• Memfis (Mit Rahina): Eski Krallık başkentinin kalıntıları; açık hava müzesinde II. Ramses'in yatırılmış dev heykeli ve kaymaktaşı Sfenks durur. Bilet 200 EGP (öğrenci 100 EGP).

Gün, en çok zaman isteyen Sakkara ile başlar. Dahşur'dan sonra Kahire'ye dönerken Memfis kısa bir mola olarak eklenir. Üç genel biletin toplamı 1.000 EGP, Serapeum'la birlikte 1.340 EGP'dir.

Giriş masrafı: hangi durak biletli, hangisi ücretsiz?

İsteğe bağlı satırlar çıkarıldığında birinci gün 2.530 EGP, ikinci gün 1.090 EGP, üçüncü gün 1.380 EGP tutar; üç günün toplamı kişi başı 5.000 EGP'dir. Öğrenci tarifesiyle aynı üç gün 2.530 EGP eder. Keops'un içi, Bab Zuveyle ve Beyt es-Suhaymi eklenirse yetişkin toplamı 6.820 EGP'ye çıkar. Dördüncü günle birlikte temel toplam 6.000 EGP'dir.

Gize platosu, Mısır Müzesi, Kale, Kıpti Müzesi, NMEC ve Sakkara biletleri Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı'nın resmî bilet portalı egymonuments.com üzerinden önceden alınabilir; GEM biletleri müzenin kendi sitesinde satılır. Öğrenci tarifesi için geçerli öğrenci kimliği gösterilir ve portal, sahte belgeyle alınan bilette bilet bedelinin beş katı ceza uygulandığını belirtir. Gayer-Anderson, Sultan Hasan ve Rifai, Muiz Caddesi, Bab Zuveyle ve Beyt es-Suhaymi tutarları bakanlığın son yayımladığı tarife listesindendir; bakanlık tutarları zaman zaman güncellediği için gişede ilan edilen rakam geçerlidir. Mısır poundunun Türk lirası karşılığı sık değiştiğinden TL hesabını ödeme günündeki kurla yapmak gerekir.

Hangi gün nereye: geç saatler, cuma namazı ve Ramazan

• Çarşamba ve cumartesi: GEM'in salonları 21.00'e kadar açıktır; Gize günü için en rahat günler bunlardır.
• Cuma: Camiler öğle namazı sırasında ziyaretçi almaz ve tarihi merkez günü baştan sona camilerden oluştuğu için cumaya uymaz. NMEC cuma akşamı 18.00'de ikinci seans açtığından Tahrir ve Eski Kahire günü cumaya kaydırılabilir; bu durumda Amr ibn el-As Camii öğle saatinin dışında ziyaret edilir.
• Ramazan: Anıtların saatleri kısalır. Gize platosu 08.00'de açılır ve son giriş 15.30'a, Mısır Müzesi'nde son giriş 15.00'e, Kıpti Müzesi'nde 14.00'e çekilir.
• Kıyafet: Camilere omuz ve dizleri örten kıyafetle girilir, ayakkabılar kapıda çıkarılır; kadın ziyaretçilerden başlarını örtmeleri istenir. Çantada bir şal bulundurmak tarihi merkez gününde işe yarar.

Havalimanından şehre ve duraklar arasında ulaşım

Kahire'nin iki uluslararası havalimanı vardır. Kahire Uluslararası Havalimanı (CAI) şehrin kuzeydoğusunda, Heliopolis yakınındadır ve Tahrir'e yolla 20-25 km uzaklıktadır. Sphinx Uluslararası Havalimanı (SPX) ise Gize'nin batısında, piramitlere çok daha yakındır. Bilet alırken varış havalimanına bakmak ilk günün planını değiştirir: SPX'e inen biri Gize gününe doğrudan başlayabilir, CAI'ye inen için önce merkeze yerleşip Gize'ye ertesi sabah gitmek daha az yol demektir.

Şehir içinde rotanın büyük kısmı taksi, yürüyüş ve tek bir metro hattıyla çözülür. Gize platosu, GEM, Kale ve NMEC metro hatlarına uzaktır; bu duraklar için Uber gibi uygulamalar, ücreti yolculuktan önce gösterdiği için pazarlık gerektirmez. Metro yalnızca üçüncü gün Tahrir'den Mar Girgis'e geçişte zaman kazandırır. Tarihi merkez günü baştan sona yürünür; araç yalnızca Kale'ye çıkışta ve akşam dönüşte gerekir.

Türkiye'den gidenler pasaport ve vize koşullarını yola çıkmadan Dışişleri Bakanlığı'nın Mısır sayfasından ve Mısır'ın resmî e-vize portalından kontrol etmelidir; giriş kuralları zaman içinde değişebilir.

Kalacak semt: Tahrir, Zamalek ya da piramitlerin yanı

• Tahrir ve şehir merkezi: Mısır Müzesi yürüme mesafesinde, Sadat metro istasyonu hemen altta; tarihi merkeze 3-4 km, Gize'ye yaklaşık 20 km. Üç günün toplamında en az yol bu semtte çıkar.
• Zamalek: Nil'in ortasındaki Gezira Adası'nın kuzey yarısı; daha sakin sokaklar ve Tahrir'e yaklaşık 3 km. Kahire Kulesi aynı adanın güney kesimindedir.
• Garden City: Tahrir'in hemen güneyinde, Nil kıyısında; merkezin ulaşım kolaylığını daha sakin bir mahallede verir.
• Gize, piramitlerin yanı: Platoya açılış saatinde girmek ve SPX'e yakın olmak için uygundur; ancak tarihi merkez ve Eski Kahire günlerinde her sabah 20 km yol eklenir. Bir geceyi burada, kalanını merkezde geçirmek iki tarafın avantajını da korur.

Süre kısa ya da uzunsa rota nasıl değişir?

Tek gün

Tek günde Gize platosu ve GEM görülür: 07.00'de platoya girip öğleden sonrayı GEM'e ayırmak günü tek bölgede tutar. Gün çarşamba ya da cumartesi değilse ve akşam saatleri boş kalıyorsa, taksiyle Han el-Halili'ye geçip çarşıda akşam yemeği yemek tarihi merkezi kısa da olsa plana katar.

İki gün

Birinci gün Gize ve GEM olarak kalır. İkinci gün 09.00'da NMEC ile başlar; mumyaların ardından yaklaşık 4 km'lik bir taksi yolculuğuyla Kale'ye geçilir, oradan Sultan Hasan ve Rifai camileri, Darb el-Ahmar, Bab Zuveyle ve Muiz Caddesi gezilerek Han el-Halili'de bitirilir. İbn Tolun, Gayer-Anderson, Kıpti mahallesi ve Tahrir'deki Mısır Müzesi bu planda dışarıda kalır. İki günün giriş toplamı yabancı yetişkin için kişi başı 4.070 EGP'dir.

Beşinci gün ya da boş kalan yarım gün

• İslam Eserleri Müzesi: Tarihi merkezin batı kenarında, Bab el-Halk'ta; bilet 340 EGP.
• El-Ezher Parkı: El-Ezher Camii'nin yaklaşık 1 km doğusunda; tepedeki teraslardan Kale ve tarihi kentin silueti görülür. Giriş ücretlidir.
• Roda Adası: Nil'in su seviyesini ölçmek için yapılan Nilometre (120 EGP) adanın güney ucunda, Manial Sarayı (220 EGP) kuzeyindedir; Kıpti mahallesinin karşı kıyısında kalır.
• Baron Empain Sarayı: Heliopolis'te, CAI'ye yakın; 09.00-18.00 arası açık, bilet 220 EGP. Havalimanına yakınlığı nedeniyle varış ya da dönüş gününe sığar.