Madrid'de Gezilecek Yerler: Haritalı Merkez ve Yakın Çevre Rotası

İspanya'nın karayolu mesafeleri Puerta del Sol'daki Kilometre Sıfır plakasından ölçülür; Madrid'i iki günde gezen bir rotanın ortak başlangıcı da bu meydandır. Sol'un batısında, Plaza Mayor'dan Kraliyet Sarayı'na (Palacio Real) ve Mısır'dan getirilip yeniden kurulan Debod Tapınağı'na uzanıp yine Sol'a dönen yaklaşık 4,5 kilometrelik bir yürüyüş halkası vardır. Doğusunda Retiro Parkı ile Paseo del Prado bulvarındaki üç büyük sanat müzesi, yani Prado, Thyssen-Bornemisza ve Reina Sofía, birbirine bir kilometreden kısa mesafede durur. Üçüncü gün ayrılabiliyorsa Atocha'dan Toledo'ya ya da Chamartín'den Segovia'ya yüksek hızlı trenle günübirlik gidilir.

Planı en çok etkileyen şey saat değil, haftanın günüdür. Debod Tapınağı pazartesi, Reina Sofía Müzesi salı kapalıdır. Prado ile Reina Sofía açık oldukları her gün kapanıştan önceki son iki saatte biletsiz gezilebilir; Thyssen-Bornemisza'nın ücretsiz günü pazartesidir. Batı yakasını salıya, müzeleri pazartesiye ya da hafta sonuna koymak kapanışları ve bilet masrafını birlikte çözer.

Rota özeti ve harita: iki yürüyüş günü, bir tren günü

Harita bağlantıları Google Haritalar'da durakları sırasıyla işaretlenmiş bir yol tarifi olarak açılır ve telefonda adım adım yönlendirmeye çevrilebilir. Mesafeler yuvarlanmış yaklaşık yürüyüş değerleridir.

Batı ekseni: Puerta del Sol'dan Debod Tapınağı'na

Puerta del Sol, Plaza Mayor ve San Miguel Pazarı

Kilometre Sıfır plakası, Puerta del Sol'un güney kenarındaki Real Casa de Correos binasının önünde, kaldırımdadır. Kentin simgesi olan ayı ve kocayemiş ağacı heykeli (El Oso y el Madroño) meydanın doğu ucunda durur. Sol'dan batıya altı dakika kadar yürününce dört yanı revaklı binalarla kapanan, 17. yüzyıldan kalma Plaza Mayor'a girilir; ortasında III. Felipe'nin atlı heykeli vardır. Meydanın batı köşesinden çıkınca San Miguel Pazarı'nın demir ve camdan yapısı görünür. Pazara giriş serbesttir; içi bugün tapas ve hazır yiyecek tezgâhlarıyla doludur ve batı ekseninde öğle molasına denk gelen duraktır.

Kraliyet Sarayı ve Almudena Katedrali

San Miguel'den Calle Mayor boyunca batıya devam eden yol, Calle de Bailén'de Almudena Katedrali'nin köşesine çıkar. Katedral ile Kraliyet Sarayı, Plaza de la Armería adlı geniş avluyu karşılıklı paylaşır. Saray İspanya kraliyet ailesinin resmî konutudur, ancak aile burada yaşamaz; bina devlet törenlerinde kullanılır ve tören günlerinde ziyarete kapanabilir. Saatler mevsime göre değişir. Güncel bilet tutarı, kraliyet mülklerini yöneten kamu kurumu Patrimonio Nacional'ın bilet sayfasında yazar.

Türkiye'den gelen ziyaretçi için önemli ayrıntı, sarayın ücretsiz ziyaret diliminin herkese açık olmamasıdır. Patrimonio Nacional bu dilimi AB ve Latin Amerika ülkelerinin vatandaşlarıyla İspanya'da oturum ya da çalışma izni olanlara ayırır. Türk pasaportuyla gelen birinin bileti tam ücretle hesaplaması, koşulun son halini de bilet sayfasından kontrol etmesi gerekir. Katedral tarafında sarayın güney ucuna bitişen yeni yapı Kraliyet Koleksiyonları Galerisi'dir (Galería de las Colecciones Reales); sarayla karıştırılmaması gereken ayrı bir müzedir. Saraya en yakın metro istasyonu Ópera'dır.

Plaza de Oriente'den Debod Tapınağı'na

Sarayın doğu cephesinin önündeki Plaza de Oriente'nin karşı ucunda Kraliyet Operası (Teatro Real) durur; meydan, sarayın cephesini karşıdan görmek için uygun yerdir. Calle de Bailén boyunca kuzeye yürüyünce sarayın kuzeyindeki Sabatini Bahçeleri'nin yanından geçilip Plaza de España'ya varılır; meydanın ortasında Cervantes anıtı ile Don Kişot ve Sancho Panza heykelleri durur.

Plaza de España'nın batısındaki yüksek parkta yer alan Debod Tapınağı, yaklaşık 2.200 yıllık bir Mısır tapınağıdır. Asvan Yüksek Barajı'nın suları altında kalacak Nubya anıtlarının kurtarılmasına İspanya'nın verdiği destek karşılığında Mısır tarafından hediye edilmiş, taş taş sökülüp Madrid'de yeniden kurulmuştur. Giriş ücretsizdir, ancak içeride aynı anda en çok 30 kişi bulunabilir ve ziyaret 30 dakikayla sınırlıdır. Bu yüzden belediyenin rezervasyon sayfasından (madrid.es/debodreservas) önceden yer ayırtmak önerilir. Tapınak salıdan pazara ve resmî tatillerde 10.00-20.00 arasında (son giriş 19.30), 15 Haziran-15 Eylül döneminde 10.00-19.00 arasında (son giriş 18.30) açıktır; pazartesi kapalıdır. Parkın batıya, Casa de Campo yönüne bakan kenarı kentte gün batımının izlendiği yerlerden biridir.

Akşam Debod'dan Plaza de España'ya dönülüp Gran Vía'ya girilir. 20. yüzyılın başında açılan bulvarın Plaza de España ile Callao arasındaki bölümü sinema, tiyatro ve mağaza cepheleriyle doludur. Callao'dan Calle de Preciados ile Sol'a inmek beş altı dakikalık yürüyüştür. Gran Vía'nın Calle de Alcalá'ya bağlandığı doğu ucundaki kubbeli Metrópolis binası, ertesi günün başlangıç noktası Cibeles'e 400 metre uzaklıktadır.

Doğu ekseni: Retiro Parkı ve Paseo del Arte müzeleri

Paseo del Arte (Sanat Yolu), Prado, Thyssen-Bornemisza ve Reina Sofía müzelerinin dizildiği Paseo del Prado bulvarına verilen addır. Bulvar, Retiro Parkı ile birlikte "Paseo del Prado ve Buen Retiro: Sanat ve Bilim Manzarası" adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.

Cibeles'ten Retiro'ya

Gün, belediye binası olarak kullanılan beyaz Cibeles Sarayı ile tanrıça Kibele çeşmesinin bulunduğu Cibeles Meydanı'nda başlar. Calle de Alcalá'dan doğuya yürüyünce Alcalá Kapısı'na, onun karşısındaki Independencia kapısından da Retiro'ya girilir. Parkın ortasındaki Büyük Gölet'te (Estanque Grande) kayık kiralanabilir, kıyısında XII. Alfonso anıtı yükselir. Güneye doğru Reina Sofía Müzesi'ne bağlı iki sergi binası vardır. Velázquez Sarayı açıktır ve girişi ücretsizdir (ekim-mart 10.00-18.00, nisan-eylül 10.00-21.00). Küçük bir gölün kıyısındaki camdan ve demirden Kristal Saray ise mimari iyileştirme çalışmaları nedeniyle geçici olarak kapalıdır; binayı saran sanat yerleştirmesi dışarıdan görülebilir.

Prado ve Reina Sofía: biri ücretli saatte, biri akşam

Retiro'nun batı kapılarından Calle de Alfonso XII'ye çıkınca Prado'nun arka cephesine ve San Jerónimo el Real kilisesine birkaç dakikada varılır. Prado'da Velázquez'in Nedimeler (Las Meninas) tablosu, Goya'nın Siyah Resimleri ve Bosch'un Dünyevi Zevkler Bahçesi aynı çatı altındadır. Müze pazartesiden cumartesiye 10.00-20.00, pazar ve resmî tatillerde 10.00-19.00 arasında açıktır; genel bilet 15 €. Pazartesiden cumartesiye 18.00-20.00, pazar ve tatillerde 17.00-19.00 arasında giriş ücretsizdir.

Picasso'nun Guernica tablosunun sergilendiği Reina Sofía, Atocha istasyonunun karşısındaki eski hastane binasında (Sabatini binası) ve ona eklenen Nouvel binasındadır. Pazartesi ile çarşamba-cumartesi günleri 10.00-21.00, pazar 10.00-14.30 arasında açıktır, salı kapalıdır. Koleksiyonu ve geçici sergileri kapsayan genel bilet 12 €. Ücretsiz saatler pazartesi ile çarşamba-cumartesi 19.00-21.00, pazar 12.30-14.30'dur. Bu saatlerde de bilet gerekir; müzenin sitesinden ücretsiz alınır ve yalnız bireysel ziyaretçilere açıktır. 18 Nisan, 18 ve 22 Mayıs, 12 Ekim ve 6 Aralık'ta müzeye gün boyu ücretsiz girilir.

İki müzenin akşam dilimleri çakıştığı için doğu gününde en verimli sıra şudur: Prado öğle ile öğleden sonra arasında ücretli saatlerde gezilir, saat 19.00'da 850 metre güneydeki Reina Sofía'nın ücretsiz dilimine geçilir. İki müze böylece tek biletle görülür. Prado'yu da ücretsiz görmek isteyen, onu ayrı bir akşama ya da pazar gününe bırakmalıdır.

Thyssen-Bornemisza'yı ne zaman eklemeli?

Thyssen-Bornemisza, Avrupa resmini 13. yüzyıldan 20. yüzyıla izleyen ve Prado'da az bulunan izlenimcilik, dışavurumculuk ve Amerikan resmiyle onu tamamlayan bir koleksiyondur. Genel bilet 14 €. Pazartesi günleri giriş ücretsizdir, cumartesi akşamları 21.00-23.00 arasında da ücretsiz girilir. İki uygulama da sponsor destekli olduğu için saat aralığı ve sürüp sürmediği ziyaret gününden önce müzenin sayfasından kontrol edilmelidir. Doğu ekseni pazartesiye denk gelirse Thyssen, Retiro'dan sonra ve Prado'dan önce rotaya girer.

Hangi eksen hangi güne: kapanışlar ve biletsiz saatler

Aralık sonu ile ocak başında takvim daralır. Prado 1 Ocak, 1 Mayıs ve 25 Aralık'ta kapalıdır; 6 Ocak ile 24 ve 31 Aralık'ta yalnız 10.00-14.00 arasında açıktır. Debod Tapınağı 1 ve 6 Ocak, 1 Mayıs ile 24, 25 ve 31 Aralık'ta kapanır.

Pazar günü biletsiz düzen: Rastro'dan Prado'ya

Pazar, iki büyük müzenin ücretsiz dilimlerinin birbirine çakışmadığı tek gündür: Reina Sofía'nınki öğlen, Prado'nunki akşamüstüdür ve aradaki saatler Retiro'ya yeter. Sabahı pazar günleri La Latina'da kurulan Rastro bit pazarıyla doldurunca gün boyunca hiç bilet parası ödemeden dört durak gezilir. Toplam yürüyüş yaklaşık 4 km'dir (pazar düzeni yürüyüş haritası).

1. Sabah: Rastro, Plaza de Cascorro'dan Ribera de Curtidores sokağı boyunca aşağı iner.
2. 12.30 civarı: Lavapiés sokaklarından yaklaşık 1,3 km yürünerek Reina Sofía'ya varılır. Ücretsiz bilet internetten önceden alınmış olmalıdır; iki saatlik dilim Guernica ve çevresindeki salonlar için yeterlidir.
3. 14.30: Müze kapanır. Öğle yemeğinden sonra yaklaşık 1,8 km yürünerek Retiro'ya geçilir.
4. 17.00-19.00: Prado'nun ücretsiz dilimi. Büyük Gölet'ten müzeye 1 km kadardır. İki saat Prado'nun tamamına yetmediği için görülecek birkaç eseri önceden seçip doğrudan onlara gitmek daha verimlidir.

Biletli ve ücretsiz mekânlar: tutar, saat, kapanış

Puerta del Sol, Plaza Mayor, Plaza de Oriente, Plaza de España, Gran Vía, Retiro Parkı ve pazar sabahları Rastro açık alanlardır; San Miguel Pazarı'na giriş serbesttir. Tutarlar müzelerin kendi sayfalarındaki genel giriş ücretleridir. İndirimli bilet grupları müzeden müzeye değiştiği ve tutarlar güncellenebildiği için ziyaretten önce bilet sayfasına bakmak gerekir.

Paseo del Arte kartı mı, ücretsiz saatler mi?

Paseo del Arte kartı (Abono Paseo del Arte) 32,80 € tutar; Prado, Thyssen-Bornemisza ve Reina Sofía'ya birer giriş hakkı verir ve satın alındığı günden itibaren bir yıl geçerlidir. Üç genel biletin toplamı 41 € olduğundan kart 8,20 € kazandırır. Ancak bu kazanç yalnız üç müzenin üçü de ücretli saatte gezildiğinde ortaya çıkar. Müzelerden biri ücretsiz dilime bırakılırsa kalan ikisinin toplamı en pahalı eşleşmede bile (Prado ile Thyssen) 29 € olur ve kartın altında kalır.

Kraliyet Sarayı bileti bu toplamlara ayrıca eklenir. Havalimanı ile merkez arasında Exprés Aeropuerto otobüsüyle gidiş-dönüş kişi başı 10 € tutar.

Barajas Havalimanı'ndan merkeze ve rota boyunca ulaşım

Madrid-Barajas Havalimanı'ndan kent merkezine üç toplu taşıma yolu vardır:

• Metro: 8 numaralı hat terminalleri Nuevos Ministerios'a bağlar, merkeze oradan aktarmayla gidilir. Tek bilet ya da 10 yolculuk biletiyle T1, T2, T3 veya T4 istasyonunu kullanan yolcu 3 € havalimanı ek ücreti öder.
• Exprés Aeropuerto otobüsü: EMT'nin işlettiği hattın tek tarifesi 5 € ve ücret araçta ödenir.
• Banliyö treni: Renfe Cercanías'ın C1 hattı T4 terminaline gider; ücret Renfe tarifesine bağlıdır.

Turist bileti (Billete Turístico) 1, 2, 3, 4, 5 ya da 7 günlük alınır ve süre boyunca A bölgesinde (Madrid kenti) ya da T bölgesinde (Madrid Topluluğu'nun tamamı) sınırsız yolculuk sağlar. Exprés Aeropuerto otobüsü dışındaki bütün toplu taşımada geçer ve havalimanı metro istasyonlarında ek ücret istenmez.

İki merkez günü baştan sona yürünebildiği için metro çoğunlukla varışta, dönüşte ve günübirlik trenin istasyonuna giderken gerekir. Batı eksenine Sol, Ópera ve Plaza de España; doğu eksenine Banco de España, Retiro ve Estación del Arte istasyonlarından girilir. Sol'daki banliyö istasyonundan hem Atocha'ya hem Chamartín'e aktarmasız tren vardır; Toledo treni Atocha'dan, Segovia treni Chamartín'den kalkar.

Konaklama için dört semt ve rotaya uzaklıkları

• Sol ile Ópera arası (Centro): Batı ekseni kapıdadır. Sol'da üç metro hattı ve banliyö istasyonu birleşir; iki tren istasyonuna da aktarmasız gidilir.
• Barrio de las Letras (Huertas): Sol ile Paseo del Prado arasındaki eski yazarlar mahallesi iki eksenin tam ortasındadır; Prado ve Thyssen birkaç yüz metre uzaktadır.
• Atocha ve Lavapiés: Reina Sofía ile Toledo treninin kalktığı Atocha istasyonu yürüme mesafesindedir, pazar sabahı Rastro da yakındır. Batı eksenine uzaklık yaklaşık 2 km'dir.
• Malasaña ve Chueca: Gran Vía'nın kuzeyindeki iki semt akşam yemeği ve gece yürüyüşü için yakındır; Plaza de España ile Gran Vía birkaç dakikadır.

Madrid çevresinde gezilecek yerler: trenle günübirlik beş kent

Madrid'den tek günde gidip dönülebilen beş kentin beşi de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir. Aralarında seçim yaparken mesafeden çok tren türü ve kalkış istasyonu belirleyicidir: Toledo ile Segovia'ya yüksek hızlı trenle, El Escorial, Alcalá de Henares ve Aranjuez'e banliyö treniyle (Cercanías) gidilir.

Yüksek hızlı trenle iki kente de yolculuk yarım saat dolayındadır; kesin süre ve sefer saatleri trene göre değişir ve Renfe'nin sefer aramasında görünür. Toledo'nun istasyonu tarihî merkezin bulunduğu tepenin altında kalır; merkeze yokuş çıkılarak ya da şehir otobüsüyle varılır ve anıtlar tepedeki dar sokaklara dağılmıştır. Segovia'da tren kentin dışındaki istasyona gelir, su kemerine otobüsle gidilir; oradan su kemeri, katedral ve Alcázar yaklaşık 1,5 kilometrelik tek bir yürüyüş hattı üzerinde dizilir. Daha az yürüyüşle derli toplu bir gün isteyen için Segovia, daha çok yapı görmek isteyen için Toledo uygundur. İki kent Madrid'in zıt yönlerinde ve farklı istasyonlardan kalkan hatlardadır, bu yüzden trenle aynı güne sığdırmak pratik değildir.

El Escorial, Alcalá de Henares ve Aranjuez Madrid Topluluğu sınırları içinde kaldığı için T bölgesi turist bileti bu üç kente giden banliyö yolculuklarında da geçer. Toledo ve Segovia başka özerk bölgelerde olduğundan yüksek hızlı tren bileti ayrıca alınır.

Tek gün, dördüncü gün ve yaz: rotayı değiştiren durumlar

Madrid'de tek gün varsa hangi duraklar kalır?

Sabah Sol, Plaza Mayor, San Miguel Pazarı ve sarayın önündeki Plaza de la Armería ile Plaza de Oriente yürünür; sarayın içine girilecekse bu bölüm öğleye uzar. Ardından Ópera'dan 2 numaralı metro hattıyla aktarmasız Retiro istasyonuna geçilir, öğleden sonra park gezilir ve gün Prado'nun 18.00'de (pazar 17.00'de) başlayan ücretsiz dilimiyle kapanır. Debod Tapınağı, Gran Vía ve Reina Sofía bu kısa planın dışında kalır.

Dördüncü gün kalırsa rotaya ne eklenir?

Üç seçenek öne çıkar. Birincisi ikinci bir çevre kentidir: Alcalá de Henares 30 km ile en yakını olduğundan banliyö treniyle yarım güne sığar. İkincisi, doğu gününe sığmayan Thyssen-Bornemisza'dır. Üçüncüsü Sol'un yaklaşık 4 km kuzeyinde, Paseo de la Castellana üzerindeki Santiago Bernabéu Stadyumu'dur; 10 numaralı metro hattının Santiago Bernabéu istasyonu kapısındadır. Stadyum turu biletlidir ve maç ile etkinlik günlerinde tur düzeni değişebildiği için güncel takvime kulübün resmî sayfasından bakmak gerekir.

Debod Tapınağı'na rezervasyonsuz girilir mi?

Rezervasyon zorunlu değildir, önerilir. İçeride aynı anda en çok 30 kişi bulunabildiği ve ziyaret 30 dakikayla sınırlı olduğu için yer ayırtmayan ziyaretçi kapıda beklemeyi göze almalıdır. Grup ziyaretine izin verilmez; güvenlik ya da koruma gerekçesiyle bina veya odaları geçici olarak kapatılabilir.

Yazın batı ekseninin sırası neden değişir?

15 Haziran ile 15 Eylül arasında Debod Tapınağı 19.00'da kapanır (son giriş 18.30), oysa güneş bu aylarda bundan epey sonra batar. Kışın gün sonuna konan tapınak durağı, yazın iç ziyaretle gün batımını aynı saatte buluşturamaz. Yazın günü ters çevirmek, yani sabah 10.00'da Debod'dan başlayıp saray ve Plaza Mayor üzerinden Sol'a yürümek, gün batımı için akşam yeniden parka dönmek daha uygundur.