Otobüste Bagaj Hakkı: Kilogram Sınırı ve Ek Bagaj Ücreti

Türkiye'de şehirler arası otobüste her yolcunun 30 kilograma kadar bagajı ücretsiz taşınır. Bu sınır firmaların kendi tercihi değildir: Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin yolcu bagajını düzenleyen 38. maddesinden gelir ve yetki belgesiyle yolcu taşıyan bütün firmalar için geçerlidir. 30 kiloyu aşan kısım için firma ek ücret ya da ek bilet isteyebilir. Yönetmelik bu ücrete bir tarife koymadığı için tutarı her firma kendisi belirler.

Bagaj bölmesine verilen 30 kilonun yanında firmalar, otobüsün içine alınacak bir el bagajını da ayrıca kabul eder. Metro Turizm'de bu çanta 6 kg, Kamil Koç'ta 7 kg ile sınırlıdır. Yani iki firmada da valizini 30 kiloya kadar dolduran yolcu, yanına küçük bir çantayı ek ücret ödemeden alabilir.

Şehirler arası otobüs bagaj hakkı yönetmelikte nasıl tanımlanır?

Yönetmelik bagaj hakkını parça sayısıyla değil ağırlıkla tanımlar. Yolcunun birden fazla bagajı olabileceğini açıkça öngörür ve bu durumda etiketleme işleminin her parça için ayrı yapılmasını ister. Dolayısıyla 30 kilo, yönetmelik açısından tek valize de iki valize de bölünebilir. Parça sınırını firmalar koyar: Metro Turizm, bilet başına bir büyük valiz ve bir el bagajı hakkı tanır.

Etiket kuralı, bagaj hakkının en çok gözden kaçan parçasıdır. Her bagaj için yolcunun bilet bilgileriyle iki parçalı bir etiket hazırlanır. Bir parçası bagaja bağlanır ya da yapıştırılır, diğeri yolcunun biletine yapıştırılır; yolcu ve bagaj bilgileri ayrıca elektronik olarak eşleştirilir. Yolcuda kalan parça, bagajın ona ait olduğunu gösteren belgedir ve kayıp ya da karışma halinde başvurunun dayanağı olur. Etiket kuralına uymayan firmaya yönetmelik 10 uyarma yaptırımı öngörür.

Aynı madde, yolculuğu doğrudan etkileyen üç kural daha koyar:

• Otobüste, yolcuların etiketlenmiş bagajları dışında bagaj taşınamaz.
• Bagaj için ayrılmış bölümlerin dışında, örneğin koridorda ya da koltuk aralarında eşya taşınamaz.
• Taşıtın izin verilen azami yüklü ağırlığını aşacak kadar bagaj yüklenemez.

Hüküm bilet türüne göre ayrım yapmaz. Tam, öğrenci ya da indirimli bilette yolcunun 30 kilo hakkı aynıdır.

Otobüs firmalarının bagaj hakkı: Metro Turizm ve Kamil Koç

Yönetmelik bagaj bölmesindeki ücretsiz sınırı sabitler. El bagajı, parça sayısı, fazla kilo ve kayıp halinde ödenecek tutar gibi konuları ise firmalar kendi taşıma koşullarında düzenler. Aşağıdaki tablo yönetmeliği, iki firmanın yayımladığı koşullarla yan yana koyar.

Diğer firmalarda da bagaj bölmesine ücretsiz verilebilecek ağırlık, yönetmelik gereği 30 kilodur. Firmadan firmaya değişen kısım el bagajının kilosu, valiz sayısı ve kayıp halinde ödenecek tavandır; bunlar bileti satan firmanın taşıma koşullarında yazar.

Otobüs fazla bagaj ücreti nasıl belirlenir?

30 kilonun üstü için yönetmelikte ne zorunlu bir ücret ne de bir üst sınır vardır. Metro Turizm 30 kg'ı aşan bagajı ek ücrete tabi tutar; Kamil Koç'un taşıma koşulları ise aşım halinde yolcunun ek bilet satın almasını ister. İki firmanın yayımladığı koşullarda kilo başına bir tutar yer almaz. Otobüs bagaj ücretlerini önceden öğrenmenin yolu, fazla kiloyu bilet alırken ya da yolculuktan önce firmaya bildirip tutarı sormaktır.

Ücreti ödemeye razı olmak, fazlalığın otobüse alınacağı anlamına gelmez. Yönetmelik, taşıtın izin verilen azami yüklü ağırlığını aşacak bagajın yüklenmesini yasaklar; Metro Turizm de aracın taşıma yetki belgesinde yazan azami yük sınırını aşan bagaj taleplerini kabul etmediğini koşullarına yazmıştır. Bagaj bölmesinin dolduğu kalabalık seferlerde fazla kilo geri çevrilebilir.

Fazlalık birkaç kiloyu aşıyorsa ya da eşya hacimliyse, bagajı zorlamak yerine o kısmı kargoyla göndermek daha öngörülebilir bir yoldur: gönderinin ücreti teslimden önce bellidir ve otobüsün hareket saatine bağlı değildir.

Fazla bagajla otogara gitmeden önce

1. Valizi evde tartın, el bagajını ayrıca tartın. Metro Turizm'de 6 kg, Kamil Koç'ta 7 kg sınırını aşan çanta el bagajı hakkına girmez.
2. Bilet alırken firmanın taşıma koşullarındaki bagaj maddesine ve biletin üzerindeki notlara bakın. Kamil Koç, güzergâha özgü farklı bir sınır varsa bunu satış sırasında ve bilette gösterir.
3. Toplam 30 kiloyu aşıyorsanız firmayı yolculuktan önce arayın. Fazlalık için ek ücret mi ek bilet mi istendiğini, tutarı ve seferde yer olup olmadığını sorun.
4. Para, elektronik cihaz, ilaç, kimlik ve kırılabilir eşyayı el bagajına alın.
5. Bagajı teslim ederken her parça için etiket isteyin ve etiketin ikinci parçasını biletinizle birlikte saklayın. Fazla bagaj için ödeme yaptıysanız belgesini alın.
6. Varışta bagajı etiketle karşılaştırarak teslim alın. Hasar görürseniz otobüs ayrılmadan görevliden tutanak isteyin.

Otobüsün içine alınan çanta ve değerli eşya

El bagajı rafa ya da önünüzdeki koltuğun altına yerleştirilir ve gözetimi yolcuya aittir. Kamil Koç'un koşulları bu çantanın büyüklüğünü en fazla 120 cm ile sınırlar ama ölçünün nasıl alınacağını yazmaz; en, boy ve yüksekliğin toplamını 120 cm'nin altında tutmak en güvenli okumadır.

Değerli eşyanın yeri de el bagajıdır. Kamil Koç nakit, mücevher, anahtar, gözlük, elektronik cihaz, lityum pil, elektronik sigara, ilaç, kimlik ve pasaport gibi belgeler ile kırılabilir eşyanın el bagajında taşınmasını ister. Bunlar bagaj bölmesine verilirse kayıp ya da hasardan, kasıt ve ağır kusur halleri dışında sorumluluk kabul etmez. Metro Turizm de değeri bildirilmemiş kıymetli eşyanın riskini yolcuya bırakır. Değerli bir eşyayı bagaja vermek zorundaysanız, teslim sırasında değerini firmaya bildirin ve bunun nasıl kayda geçtiğini sorun.

Bebek arabası, tekerlekli sandalye, bisiklet ve evcil hayvan

Bebek arabası Kamil Koç'ta normal bagaj sayılır ve genel bagaj kurallarına tabidir, yani 30 kilonun içinde değerlendirilir. Katlanabilir ve motorsuz tekerlekli sandalye ile yürüteç ise aynı firmada bagaj bölmesinde ücretsiz taşınır; sandalyenin çalışır ve güvenli durumda olması yolcunun sorumluluğundadır.

Bisiklette belirleyici olan yerdir. Metro Turizm, bagaj bölmesinin büyüklüğüne göre her otobüste bir ya da iki bisiklet taşır ve bisikletli yolcunun bagaj kapasitesini 20 kilo ile sınırlar. Bisiklet kontenjanı dolan seferde yolcu ancak bir sonraki seferden koltuk alabilir. Kamil Koç'ta da bisiklet ve scooter gibi araçların kabulü araçta yer olmasına bağlıdır. Bu yüzden bisikletli yolculukta bileti erken alıp bisikleti firmaya önceden bildirmek gerekir.

Evcil hayvan için firmalar kafes ister. Kamil Koç kedi, tehlike oluşturmayan köpek ve küçük kuşları en fazla 23x30x40 cm ölçüsündeki kafeste kabul eder. Hayvan kucakta, koltuğun önünde ya da standart ücretle alınan yan koltukta yolculuk edebilir; sağlık raporu ve aşı kartı istenir. Metro Turizm 8 kilonun üzerindeki hayvanları yalnızca bagaj bölümünde, özel kafeste ve aşı karnesiyle taşır. Görme engelli yolcunun sertifikalı rehber köpeği ise yönetmelik gereği ağızlık ve gerekli sağlık belgeleriyle, bagaj bölmesine konmadan ücretsiz taşınır.

Bagaj bölmesine verilmeyen eşyalar

Yönetmelik yanıcı, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı, zehirli, bulaşıcı ve radyoaktif nitelikteki eşyanın, bagaj bölümü dahil otobüsün hiçbir yerinde taşınmasını yasaklar. Tüp gaz, yakıt bidonu ya da tiner bu kapsama girer. Kamil Koç listeye silah, askerî mühimmat, piroteknik malzeme, kötü kokulu ya da aşındırıcı maddeler ile ambalajsız ve yaralayabilecek eşyayı ekler. Metro Turizm de akabilecek ve koku yayan maddeleri kabul etmez.

Bu tür eşya yüzünden bagajı kabul edilmeyen yolcu, Metro Turizm'in koşullarına göre bilet iadesi isteyemez. Aynı koşullar, bagaj bölmesinde unutulan gıdanın firma tarafından imha edilebileceğini de yazar. Bir ihbar ya da şüphe olduğunda firma bagajı en yakın güvenlik birimi görevlilerinin huzurunda kontrol ettirebilir ve kontrol tutanağa geçer.

Başkasına ulaştırılacak koli ya da emanet de bagaj sayılmaz. Yönetmelik, yolcuyla birlikte gitmeyen ticari eşya ve kargonun otobüste taşınmasını yasaklar; böyle bir gönderi bagaj olarak değil, taşıma senedi düzenlenen bir kargo olarak yola çıkar.

Bagaj kaybolur ya da hasar görürse firma ne öder?

Yönetmelik firmayı, bagajı teslim aldığı andan teslim edene kadar kayıp, hasar ve çalınmadan sorumlu tutar ve zarar görenin tazmin hakkını saklı bırakır. Hasarlı teslimde yolcuya ayrıntılı bilgi verilir. Yolcu isterse bagaj, yolcu dışında bir tanığın katıldığı bir kurulun önünde açılır ve hasarın kapsamı tutanağa geçirilir. İtiraz yoksa bagaj teslim imzası alınarak verilir; bu yüzden hasarı kabul etmiyorsanız itirazınızı tutanağa yazdırmadan teslim imzası atmayın.

Firmaların koşulları ise değeri bildirilmemiş bagaj için bir tavan koyar: Metro Turizm'de bilet fiyatının iki katı, Kamil Koç'ta bilet ücretinin üç katı. Örneğin 800 liralık bir biletle yolculuk edip değer bildirmeden bagaj veren yolcu için bu tavan Metro Turizm'de 1.600, Kamil Koç'ta 2.400 liraya karşılık gelir. İçinde dizüstü bilgisayar ya da fotoğraf makinesi olan bir valizin değeri bu tutarların çok üstünde kalabilir.

Bu tavanlar firmanın taşıma koşullarındaki sözleşme hükümleridir. Firmayla anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık, tutarına göre tüketici hakem heyetinde ya da tüketici mahkemesinde değerlendirilir. Başvuru için bilet, bagaj etiketinin yolcuda kalan parçası ve varsa hasar tutanağı saklanmalıdır. Otobüsün içinde unutulan, kaybolan ya da çalınan eşyadan ise Kamil Koç sorumluluk kabul etmez; kabindeki çanta yolcunun gözetimindedir.

Otogarda sık karşılaşılan durumlar

İki valizle otobüse binebilir miyim?

Yönetmelik açısından evet. Sınır toplam 30 kilodur ve birden fazla bagajın her biri ayrı etiketlenir. Ancak firma parça sınırı koyabilir: Metro Turizm bilet başına bir büyük valiz tanır. İkinci büyük valiz için ücret istenip istenmeyeceğini bilet alırken sormak gerekir.

Bagajıma etiket verilmezse ne yapmalıyım?

Etiketi isteyin. Etiketleme firmanın yükümlülüğüdür ve etiketsiz bagajın otobüste taşınması yasaktır. Metro Turizm kuponu olmayan bagajın sorumluluğunu yolcuya bıraktığı için etiketsiz teslim, kayıp halinde bagajın size ait olduğunu ispatlamayı zorlaştırır. Etiket vermeyen firmayı, yönetmeliğin uygulanmasını denetleyen Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na şikâyet edebilirsiniz.

Yurt dışına giden otobüste de 30 kilo geçerli mi?

Uluslararası seferlerde bagaj hakkını biletin koşullarından kontrol etmek gerekir. Kamil Koç bazı güzergâhlarda farklı sınır uygulama hakkını saklı tutar ve farkı satış sırasında ve bilette gösterir. Aynı firma, sınır kapısında gümrük kontrolü hızlansın diye bavulların kilitsiz bırakılmasını ister ve yolcunun yalnızca gümrük vergisinden muaf miktar ve türde eşya taşıyabileceğini yazar. Yurt dışında başlayan yolculuklarda ve yabancı firmaların seferlerinde bagaj hakkı farklı olabileceğinden, Türkiye'deki 30 kilo kuralını varsaymadan bileti satan firmanın koşullarına bakmak gerekir.