Yalova'da Gezilecek Yerler: Merkez, Termal ve Sahil Rotası

Yalova iki günde rahatça gezilir. En az yol kaybettiren düzen, durakları yöne göre ayırmaktır. Birinci gün kıyıdan iç kesime, Samanlı Dağı'na doğru gidilir: sabah kent merkezine yaklaşık 5 kilometre uzaklıktaki Karaca Arboretumu, öğleden sonra merkezden 12 kilometre içerideki Termal'de Atatürk Köşkü ve tarihî hamamlar gezilir. İkinci gün sahil izlenir: merkezdeki Yürüyen Köşk'ten batıya, Çınarcık'a ve Teşvikiye'ye geçilir, oradan iç kesimdeki Delmece Yaylası ile Dipsiz Göl'e çıkılır. Bir yarım gün daha olan, doğudaki Altınova'da Hersek Lagünü'nü ekleyebilir.

Planı kurarken iki köşkü birbirine karıştırmamak gerekir. Yalova'da Atatürk'ün adıyla anılan iki ayrı köşk müzesi var: merkezdeki Yürüyen Köşk'ü Yalova Belediyesi restore ederek ziyarete açtı, Termal'deki Atatürk Köşkü ise Millî Saraylar Başkanlığının Yalova'daki birimi. Saat ve bilet bilgisi bu yüzden iki ayrı kurumdan alınır. Millî Saraylar'ın sayfasında Termal'deki köşk pazartesi kapalı göründüğü için Termal gününü pazartesiye koymamak gerekir.

Yalova gezilecek yerler listesi: gün, sıra ve süre

Süreler durakta geçirilecek zaman için önerilen paydır; duraklar arasındaki yol süresi bunlara dahil değildir. Rotayı haritada açmak için:

• 1. gün: merkez, Karaca Arboretumu, Atatürk Köşkü ve Termal kaplıcaları
• 1. gün, seçmeli: Termal'den Sudüşen Şelalesi'ne
• 2. gün: Yürüyen Köşk, Çınarcık, Teşvikiye, Delmece Yaylası ve Dipsiz Göl
• Ek: merkezden Altınova'daki Hersek Lagünü'ne

Yalova'ya varış: feribot, Eskihisar ya da köprü

İstanbul'dan araçsız gelen biri için en düz yol İDO'nun Yenikapı–Yalova hızlı feribotudur. Kış tarifesinde Yenikapı'dan ilk sefer her gün 07.45'te kalkar, ardından gün boyunca iki saatte bir sefer vardır; sefer listesinde 07.45 seferinin Yalova'ya varışı 09.10 olarak görünür. Bu saat birinci günün sırasını da belirler: merkezden yaklaşık 5 kilometrelik yolu geçen biri, Karaca Arboretumu'nun 10.00'da başlayan sabah ziyaret aralığına yetişir. Anadolu yakasından gelenler için İDO'nun Pendik–Yalova seferleri yaklaşık 45 dakika sürer. Tarife mevsime göre değiştiği için dönüş seferinin saatini yola çıkmadan İDO'nun sefer ekranından almak gerekir.

Araçla gelenlerin iki seçeneği var: Gebze'deki Eskihisar'dan Topçular'a geçen arabalı feribot ya da Osmangazi Köprüsü. Köprünün güney ucu Altınova'daki Hersek Burnu'na iner; bu yüzden köprüyü kullananlar için Hersek Lagünü ayrı bir yolculuk gerektirmez. Rotanın dağ ve yayla durakları (Karaca Arboretumu, Sudüşen Şelalesi, Delmece Yaylası) araçla çok daha kolay birbirine bağlanır.

1. gün: Karaca Arboretumu'ndan Termal'e

Karaca Arboretumu: sabah aralığına göre gitmek

Hayrettin Karaca'nın kurduğu Karaca Arboretumu, Samanlı köyünde, kent merkezine yaklaşık 5 kilometre uzaklıktadır ve Kültür Portalı'nda Türkiye'nin ilk özel arboretumu olarak tanıtılır. Yaklaşık 13,5 hektarlık alanda 7 bine yakın bitki türü, alttürü, varyetesi ve kültür formu yetişir; akçaağaç, manolya, meşe, çam ve kiraz koleksiyonları öne çıkar.

Arboretum serbestçe dolaşılan bir park değildir: ziyaretler rehber eşliğinde yapılır, alan belirli gün ve saatlerde açıktır, grup ve okul ziyaretleri randevuyla kabul edilir. Tanıtılan ziyaret saatleri 10.00–12.00 ve 13.00–17.00'dir. Öğle arasına takılmamak ve Termal'e öğleden sonra geçebilmek için sabah aralığı seçilir. Hangi günlerin açık olduğu sabit bir takvimle duyurulmadığından, gidilecek gün arboretumu arayıp teyit etmek gerekir.

Yalova Termal gezilecek yerler: Kurşunlu ve Valide hamamları

Termal, Yalova merkezine 12 kilometre uzaklıkta, Samanlı Dağı'nın yamacındaki bir vadide kuruludur. Kaplıca işletmesinin sınırları içindeki 104 hektarlık alan kamu mülkiyetindedir. Sıcak sular Roma döneminde de rağbet görmüş, 6. yüzyıldan itibaren Pythia Therma adıyla anılmıştır. Alanın iki tarihî hamamı rotanın asıl durağıdır:

• Kurşunlu Hamamı: Bizans İmparatoru Iustinianos döneminde yapıldığı kabul edilir ve adını kurşunla kaplı üst örtüsünden alır. II. Abdülhamid döneminde onarılmıştır.
• Valide Hamamı: İmparator Constantinus döneminde altı kubbeli olarak inşa edilmiş, bugün kubbelerinden üçü ayakta değildir. Sultan Abdülmecid'in onarttığı hamam, annesinin burada tedavi görmesi nedeniyle Valide adını almıştır.

Kaplıcalar II. Abdülhamid döneminde yeniden önem kazandı: Cemiyet-i Tıbbiye 1892'de suları inceleyip Fransa'daki Aix-les-Bains kaynaklarıyla eşdeğer bulmuş, ardından alana otel ve yeni hamam yapılmıştır. Kaplıca alanında ayrıca Yedi Havuzlar adlı çağlayan ve Güney Park bulunur. Hamamların giriş ücreti ve açık saatleri işletmenin tarifesine bağlıdır; tutarı gidilecek gün kaplıca işletmesinden almak gerekir. Yüksek tansiyon, kalp-damar hastalığı ya da gebelik gibi durumlarda sıcak suya girmeden önce hekime danışılmalıdır.

Termal Atatürk Köşkü ve çevresindeki yapılar

Atatürk Termal'e sık gelip uzun süre kalmıştır; kaldığı köşk bugün Millî Saraylar Başkanlığına bağlı bir müze-köşktür. Köşkün yakınında II. Abdülhamid döneminden kalma, sonradan Yaverân Köşkü olarak kullanılan ahşap bir yapı durur. Birkaç dakikalık yürüyüşle antik tünel ve sunağa ulaşılır. Atatürk'ün emriyle bölgede başlatılan kazılarda adak stelleri, mezar taşları, bir kilise, bir dehliz ve Iustinianos monogramlı sütunlar ortaya çıkmıştır. Restore edilen eski ahşap sinema binası ise Başkanlığın tanıtımında sinema-kafeterya olarak yer alır.

Millî Saraylar'ın sayfasında köşk pazartesi kapalı, salı–pazar 09.00–17.00 arası açık olarak listelenir. Resmî ve dinî bayramlarda saraylar ve köşkler için ayrı düzenleme yapılabildiğinden, bu bilgiyi gidilecek gün Başkanlığın sitesinden yeniden kontrol etmek gerekir. Köşk akşamüstü kapandığı için Termal'e varınca önce köşk gezilir, hamam ise saati işletmeden teyit edilerek günün sonuna bırakılır.

Sudüşen Şelalesi: hamamdan önce, gün ışığında

Sudüşen Şelalesi, Termal'e yaklaşık 8 kilometre uzaklıkta, Üvezpınar köyünün yakınındadır. Şelaleye çıkan yolda bir baraj gölü, Marmara Denizi manzarası ve zengin bir orman dokusu geçilir; alan yürüyüş, fotoğraf ve piknik için kullanılır. Yürüyüşlü bir durak olduğundan ve dönüş için gün ışığı gerektiğinden Termal gününe ancak köşkten sonra, hamamdan önce sığar. Gün sıkışıyorsa Termal'de konaklayıp şelaleyi ertesi sabaha bırakmak daha rahat bir düzen verir.

2. gün: Yürüyen Köşk'ten Çınarcık ve Teşvikiye'ye

Yalova merkez gezilecek yerler: Yürüyen Köşk ve çınarı

İkinci gün merkezdeki Yürüyen Köşk ile başlar. Köşk adını 1930'daki bir olaydan alır: yanındaki çınar ağacının kesilmemesi için yapı, Atatürk'ün talimatıyla raylar üzerinde yaklaşık 4,80 metre kaydırılmıştır. O çınar bugün de binanın yanında durur. Yalova Belediyesince restore edilerek ziyarete açılan köşkte Atatürk'ün kişisel eşyaları, fotoğraflar, tablolar ve belgeler sergilenir; Atatürk'ün kullandığı odalar da gezilebilir. Belediyenin tanıtımında ziyaret saati ve ücret yer almadığından bu bilgiyi gitmeden önce Yalova Belediyesinden öğrenmek gerekir.

Yalova Çınarcık gezilecek yerler: sahil ve iç kesim

Yürüyen Köşk'ten sonra kıyı yolu batıya, Çınarcık'a uzanır. Çınarcık ilçesinde gezilecek yerler rotada üç durakta toplanır: belediyenin kum plaj bölgesi olarak tanıttığı sahil, ilçeye bağlı Teşvikiye beldesi ve Teşvikiye'nin güneyindeki Delmece Yaylası ile yakınındaki Dipsiz Göl. Yaylaya ayrılan süre uzun olduğu için sahilde kalınacak zaman mevsime göre kısaltılıp uzatılır; yaz dışında plajda kısa bir mola yeterli olur.

Yalova Teşvikiye gezilecek yerler: Delmece Yaylası ve Dipsiz Göl

Teşvikiye, Çınarcık ilçesine bağlı bir sahil beldesidir ve Çınarcık'tan Armutlu yönüne giden kıyı yolunun üzerindedir. Beldeyi rotada önemli kılan, güneyindeki Delmece Yaylası'dır. Yayla kıyıdan yaklaşık 17 kilometre içeridedir ve oraya çıkan yolun tamamı asfalttır. Yaklaşık 400 dönümlük düz bir alana yayılan Delmece'de çam, meşe, kestane ve ıhlamur ağaçları, ahşap ve taş yapılar, bir içme suyu kaynağı ve yürüyüş parkurları bulunur.

Yaylanın yakınında, yerel tanıtımlarda krater gölü olarak anılan Dipsiz Göl ve şelaleler vardır. Delmece ile Dipsiz Göl için en az yarım gün ayırmak, kıyıya dönüşü karanlığa bırakmamak açısından doğru olur.

Rotaya girmeyen öteki duraklar

Yalova İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Yalova Belediyesinin listelerinde yer alan, ama iki günlük düzene sığmayan duraklar üçüncü bir gün ya da kısa bir sapma için seçilebilir:

• Altınova yönü: Hersek Lagünü Kuş Cenneti ve Hersekzade Ahmet Paşa Camii.
• Müzeler: Yalova Kent Müzesi ve İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi.
• Anıt ve park: 17 Ağustos Parkı ve Deprem Anıtı.
• Tarihî ve arkeolojik alanlar: Çobankale kazıları, Kara Kilise ve Höyük Tepe.
• Orman ve mesire yerleri: Erikli Çifte Şelale ve Kent Ormanı, Kurtköy Kapılı Çınar Mesire Yeri, Hasanbaba Mesire Yeri ve Çınarlı Hıyaban (Yeşil Tünel).

Giriş koşulları: biletli, randevulu ve açık alanlar

İki günlük gezinin ana gider kalemleri feribot ya da yakıt, hamam girişi, köşk ve arboretum ziyaretleri ile konaklamadır. Doğal alanların ve sahil duraklarının çoğu bütçeye yalnız yol masrafıyla girer.

Plan değişirse: tek gün, pazartesi ve yürüyüş

İstanbul'dan günübirlik Yalova gezisi nasıl kurulur?

Tek günde birinci günün düzeni uygulanır: Yenikapı'dan 07.45 hızlı feribotu, sabah Karaca Arboretumu, öğleden sonra Termal'de Atatürk Köşkü ve hamam. Yürüyen Köşk, saati belediyeden teyit edilirse iskeleye dönüş yolunda eklenebilir. Çınarcık, Teşvikiye ve Delmece tek güne sığmaz. Dönüş seferinin saatini İDO'nun güncel tarifesinden almak gerekir.

Gezi pazartesiye denk gelirse ne değişir?

Millî Saraylar'ın sayfasına göre Termal'deki Atatürk Köşkü pazartesi kapalıdır. Bu durumda sahil günü (Yürüyen Köşk, Çınarcık, Teşvikiye, Delmece) pazartesiye, Termal günü salıya ya da hafta sonuna alınır. Arboretumun o hafta hangi günler açık olduğu ayrıca sorulmalıdır.

Yalova'da yürüyüş için hangi alanlar seçilir?

Yalova Belediyesine göre Çınarcık, Teşvikiye, Erikli Yaylası, Delmece Yaylası ve Sudüşen Şelalesi çevresi, doğa yürüyüşü ve trekking için en çok tercih edilen alanlardır. Rotada Sudüşen birinci güne, Çınarcık, Teşvikiye ve Delmece hattı ikinci güne düşer; Erikli Yaylası bu iki günün dışında kalır.

Nerede kalınır: iskele, Termal ya da Çınarcık

Kalınacak yer, rotanın hangi ayağı uzun tutulacaksa ona göre seçilir:

• Merkez: Feribot iskelesine yakındır. Yaya gelenler ve dönüş seferine rahat yetişmek isteyenler için en pratik seçenektir; iki günün başlangıç noktası da burasıdır.
• Termal ve Gökçedere: Kaplıca ağırlıklı bir gezide uygun düşer. Gökçedere'ye kaplıca suyu verilir ve buradaki otel ile motellerin çoğu bu suyu kendi tesislerinde kullanır. Sudüşen Şelalesi'ne sabah erken çıkmak da buradan kolaydır.
• Çınarcık: Deniz ve yürüyüş ağırlıklı bir gezide Teşvikiye'ye ve Delmece Yaylası'na yakın bir üs olur.