Uçak Bileti İptali: Para İadesi ve İptal Süresi Nasıl Kontrol Edilir?

Uçak bileti iptal edilir: kalkış saatinden önce hemen her bilet, havayolunun internet sitesinden, mobil uygulamasından ya da biletin alındığı acentadan iptal ettirilebilir. Belirsiz olan, ödenen paranın ne kadarının geri döneceğidir. Bunu dört şey belirler: iptali yolcunun mu havayolunun mu yaptığı, biletin paketi ya da ücret sınıfı, kalkışa kalan süre ve biletin hangi kanaldan alındığı.

Kısa yol şöyle işler. Bilet yeni alındıysa önce havayolunun ücretsiz iptal süresine bakılır: Türk Hava Yolları ve Pegasus kendi kanallarından alınan biletlerde, belirli koşullarla, satın almadan sonraki ilk saatlerde kesintisiz iade yapıyor. Bu süre geçtiyse iade edilmez diye satılan ucuz biletlerde bile havalimanı vergisi çoğu durumda geri alınabilir. Uçuşu havayolu iptal ettiyse tablo tamamen değişir: yolcu bilet bedelinin tamamını en geç yedi gün içinde geri isteme hakkına sahiptir.

Hangi durumda ne geri alınır?

Tablodaki kesinti oranları ve saat eşikleri Pegasus'un genel taşıma kurallarından alınmıştır. Diğer havayolları aynı mantıkla çalışsa da oranlar ve eşikler şirketten şirkete değişir; satın alınan biletin kuralı, ödeme sırasında gösterilen paket ve tarife koşullarında yazar.

İnternetten alınan bilette 14 günlük cayma hakkı yok

İnternetten alınan ürünlerde bilinen 14 günlük koşulsuz cayma hakkı uçak biletine uygulanmaz. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, yolcu taşıma hizmetlerini kapsamının dışında bırakır; satıcının bazı bilgilendirme yükümlülükleri saklı tutulsa da gerekçe göstermeden ve kesintisiz vazgeçme hakkı doğmaz. Bu yüzden internetten alınan bir biletin iadesini yasal bir cayma süresi değil, havayolunun taşıma kuralları ve biletin tarifesi belirler.

Havayollarının satın almadan hemen sonra tanıdığı ücretsiz iptal süreleri bu boşluğu kısmen kapatır. Ancak bunlar şirketin kendi kuralıdır: bir havayolunun tanıdığı süre başka bir şirketin biletine örnek alınamaz. Paket tur kapsamında satılan uçuşlarda ise ayrıca paket tur sözleşmesinin kuralları devreye girer.

Satın aldıktan sonra ücretsiz iptal süreleri

Türk Hava Yolları: 24 saat, kalkışa en az yedi gün varsa

THY, kendi internet sitesinden ya da mobil uygulamasından alınan biletlerde satın almadan sonraki 24 saat içinde ücretsiz iade imkânı tanıyor. Koşul, ilk uçuşun kalkışına en az yedi gün (168 saat) olmasıdır. Bu süre içinde iade edilemez tarifeyle alınmış biletler de tam iadeyle iptal edilebiliyor; mil ile alınan ödül biletler de aynı koşullara bağlı.

Bu hakkın dışında kalanlar şunlar: daha önce değişiklik yapılmış biletler, uçuş aksaklığı yaşanmış biletler, "fiyatı sabitle" seçeneğiyle alınan biletler ve ilk uçuşu yapılmış biletler. Satış ofisinden, çağrı merkezinden ya da acentadan alınan, EFT veya internet bankacılığıyla ödenen biletler de kapsam dışıdır. Koltuk seçimi gibi bilete sonradan eklenen hizmetler bu ücretsiz iadenin içinde değildir.

Pegasus: kalkışa kalan süreye göre 30 dakika ile 24 saat arası

Pegasus'ta ücretsiz iptal süresi, biletin alındığı kanala ve kalkışa ne kadar zaman kaldığına göre değişir. Her iki durumda da işlemin Pegasus'un kendi sitesi üzerinden yapılması gerekir.

Grup rezervasyonları bu kuralın dışındadır. Taksitle alınan biletlerde, ücretsiz süre içinde bile taksitlendirme bedeli ya da kart komisyonu kesilir. Aynı rezervasyon kodunda (PNR) birden fazla uçuş varsa süre, ilk uçuşun kalkış saatine göre hesaplanır: gidişi 30 saat sonra olan bir gidiş-dönüş biletinde ücretsiz süre, dönüş ne kadar ileride olursa olsun 60 dakikadır.

Ücretsiz süre geçtiyse kesinti nasıl hesaplanır?

Bilet fiyatı tek kalem değildir. Pegasus'un tanımıyla taşıma ücreti beş parçadan oluşur: baz ücret, yakıt harcı, havalimanı vergisi, check-in bedeli ve hizmet bedeli. Kesinti çoğunlukla baz ücrete uygulanır; havalimanı vergisi ise biletin tarifesinden bağımsız olarak çoğu durumda geri döner. Biletleme servis ücreti olan hizmet bedeli Pegasus'ta hiçbir iptalde iade edilmez.

Kalkışa 12 saatten az kaldığında bütün sınıflarda ücret iadesi biter. Tablodaki "ücret iadesi yok" ifadesi verginin de yandığı anlamına gelmez: iade yapılmayan iptallerde havalimanı vergisi, uçuştan en az 2 saat önce yapılan iptallerde ayrıca check-in bedeli yolcuya ödenir. Süper Eko ve Avantaj paketlerinde yakıt harcı iptalde geri verilmez. Biletin hangi sınıfta olduğunu ezberlemek gerekmez; iptal ekranı onaydan önce geri ödenecek tutarı gösterir.

Vergi iadesinin de bir istisnası var. Pegasus'un kurallarına göre kesintisiz iade hakkı olan biletlerde bile Mısır, Hindistan, Pakistan, Ürdün, İran, Suudi Arabistan, Malezya, Bolivya, Kosta Rika, Ekvador, El Salvador ve Dominik Cumhuriyeti için havalimanı vergisi iade edilmez.

Comfort Flex paketi ile Ücretsiz İptal Hakkı eki arasındaki fark

Pegasus'ta iptal edilebilir uçak bileti almanın iki yolu var: esnek paket ya da bilete eklenen ücretsiz iptal ürünü. İkisi aynı şeyi satmaz.

Ücretsiz İptal Hakkı eki, bilet açığa alınırsa ya da fiyat sabitleme ürünüyle birlikte kullanılırsa geçerli olmaz.

Uçak bileti ne zamana kadar iptal edilir?

İptal kalkış saatine kadar yapılabilir; kalkıştan sonra bilet üzerinde iptal ya da değişiklik işlemi yapılamaz. Ancak kalkışa yaklaştıkça geri dönen tutar basamak basamak azalır. Pegasus'un kurallarında iki eşik var: kalkışa 12 saatten az kaldığında kesintili iade olan sınıflarda da ücret iadesi biter, 2 saatten az kaldığında ise yolcu uçuşa katılmamış (no show) sayılır.

No show sayılan yolcuya yalnız havalimanı vergisi iade edilir; baz ücret, yakıt harcı, check-in bedeli, hizmet bedeli ve satın alınan ek hizmetler geri verilmez. Bu vergi iadesi "Bilet İşlemlerim" ya da "Bize Yazın" sayfasından ücretsiz istenir ve en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır. Uçuşa gidilmeyeceği belli olduğunda iptali son iki saate bırakmamak, en azından check-in bedelini kurtarır.

Süresi dolmuş bilette bile vergi istenebilir. Pegasus biletleri ilk uçuş tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir; bu süre geçtikten sonra başka hiçbir işlem yapılamasa da uçulmamış uçuşun havalimanı vergisi talep edilebilir.

Bir uçuşa gitmemek kalan uçuşları yakabilir

Pegasus'un kod paylaşımlı (codeshare) ya da taşıyıcılar arası (interline) uçuşları tek işlemle satılan biletlerde uçuşların sırayla kullanılması gerekir; bilette yer alan bir uçuşa katılmayan yolcu, aynı bilette kalan uçuşların haklarını kaybeder. Başka havayollarının taşıma koşullarında da benzer bir sıralı kullanım kuralı bulunabileceği için, gidişi kullanmayıp yalnız dönüşe binmeyi düşünen yolcunun bunu kalkıştan önce havayoluna sorması gerekir.

Havayolu uçuşu iptal ederse ya da rötar uzarsa

Uçuşu havayolu iptal ettiğinde iade, şirketin iyi niyetine değil yönetmeliğe dayanır. Hava Yolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU), Türk havayollarının Türkiye'deki havalimanlarına ve havalimanlarından yaptığı, yabancı havayollarının ise Türkiye'deki havalimanlarından kalkan tarifeli ve tarifesiz tüm uçuşlarda geçerlidir. Mil ya da puanla seyahat edenler de kapsamdadır. İptal edilen uçuşun yolcusu şu üç seçenekten birini seçer:

• Bilet bedelinin tamamının, satın alındığı fiyat üzerinden en geç yedi gün içinde nakit, havale ya da banka yoluyla iadesi; yolculuk yarıda kaldıysa ilk kalkış noktasına ücretsiz dönüş uçuşu.
• Benzer koşullarla, ilk fırsatta son varış noktasına başka bir uçuşla gitmek.
• Boş koltuk durumuna göre, yolcunun uygun gördüğü daha sonraki bir tarihte uçmak.

Havayolu nakit iade yerine seyahat fişi, puan ya da başka bir hizmet önerirse bunu kabul etmek zorunlu değildir; yönetmelik bu tür ödemeyi yolcunun imzalı onayına bağlar. Uçuş en az beş saat gecikirse yolcu uçmaktan vazgeçip bilet bedelinin aynı yedi günlük süre içinde iadesini isteyebilir.

İptal kalkıştan iki haftadan kısa süre önce bildirildiyse ve yolcuya saatleri yakın bir alternatif uçuş sunulmadıysa iadeye ek olarak tazminat da doğar: iç hatlarda 100 avro, dış hatlarda 1.500 kilometreye kadar 250 avro, 1.500 ile 3.500 kilometre arasında 400 avro, daha uzun uçuşlarda 600 avro. Tutarın Türk lirası karşılığı, ödeme günündeki Merkez Bankası döviz satış kuruyla hesaplanır. Havayolu, bütün önlemlere rağmen iptalin olağanüstü koşullardan kaynaklandığını kanıtlarsa tazminat ödemez; iade ya da başka uçuşla yolculuk hakkı ise sürer.

İptal ve para iadesi başvurusu adım adım

1. Rezervasyon kodunu (PNR) ve yolcu soyadını hazırlayın; e-biletten paket adını kontrol edin.
2. Saati hesaplayın: ücretsiz iptal süresi kapanmak üzereyse önce onu kullanın. Süre geçtiyse kesinti eşiklerine (Pegasus'ta kalkıştan 12 saat ve 2 saat önce) kaç saat kaldığına bakın.
3. Biletin alındığı kanala gidin. Havayolunun sitesinden ya da uygulamasından alınan biletlerde "Bilet İşlemlerim" benzeri menüye PNR ve soyadıyla girilir. Acentadan alınan biletlerde iptal genellikle aynı acenta üzerinden yapılır; acenta ayrıca kendi hizmet bedelini alabilir.
4. Onaylamadan önce iade dökümünü okuyun: hangi kalemin geri döndüğü, hangisinin kesildiği ekranda görünür.
5. Birden fazla uçuş içeren biletlerde neyin iptal edileceğine karar verin. Pegasus'ta bağlantılı iç hat biletlerinde kurallar her uçuşa ayrı uygulanır; yalnız bir uçuşu iptal etmek kalan uçuşları etkileyebilir.
6. İptal onayını ve e-postasını saklayın. İade, ödemenin yapıldığı karta döner.
7. Havayolu kaynaklı iptal ya da rötarda sonuç alınamazsa Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün yolcu hakları başvurusuna geçin; yönetmelik kapsamındaki işletmeleri SHGM denetler ve yargı yolu da açıktır.

Esnek bilet ek ücretine ne zaman değer?

Esnek paket ya da ücretsiz iptal eki için ödenen fark, plan bozulma ihtimaline karşı alınan bir güvencedir. Kabaca hesap şöyle yapılır: plan bozulursa kaybedilecek tutarı (bilet bedelinden geri dönecek vergi ve harçlar düşülmüş hali) bozulma ihtimaliyle çarpın. Çıkan sayı esnekliğin fiyat farkından büyükse esnek bilet mantıklıdır.

Örnek tutarlarla: iade edilmez bilette kaybedilecek kısım 2.000 TL ve planın bozulma ihtimali kabaca yüzde 25 ise beklenen kayıp 500 TL'dir. Esnek seçenek bundan ucuzsa alınabilir; pahalıysa ucuz bileti alıp riski üstlenmek daha hesaplıdır.

Riskin ne zaman ortaya çıkacağı da seçimi değiştirir. Vize sonucu ya da izin onayı gibi birkaç gün önceden netleşen belirsizliklerde kalkıştan 12 saat öncesine kadar geçerli bir iptal eki yeterlidir. Hastalık gibi son ana kadar belirsiz kalan risklerde 2 saat öncesine kadar iptale izin veren esnek paket daha çok korur. Tarih kesinse ve plan, satın almadan sonraki ücretsiz iptal süresi içinde netleşecekse ek ödeme gerekmez.

Özel durumlarda iptal ve iade

Bileti açığa almak iptal etmekten daha mı avantajlı?

Her zaman değil. Pegasus'ta bileti açığa alma talebi değişiklik sayılır ve değişiklik kurallarına tabidir. Açık bilet daha sonra iptal edilirse yalnız check-in bedeli ile havalimanı vergisi geri ödenir; baz ücret, yakıt harcı ve hizmet bedeli hiçbir koşulda iade edilmez. Açığa almak, aynı havayoluyla ileride mutlaka uçulacaksa anlamlıdır.

Taksitle alınan biletin parası nasıl döner?

Pegasus'ta taksitle alınan bilet iptal edildiğinde iade, ödemenin yapıldığı karta yine taksitli olarak yansır. Taksitlendirme bedeli hiçbir durumda geri ödenmez; satın almadan sonraki ücretsiz iptal süresinde bile kesilir.

İade karta ne kadar sürede yansır?

Pegasus'ta iade yalnız kart sahibine ve ödemenin yapıldığı karta yapılır. Türk bankası kredi kartlarında banka gün sonunun ardından yaklaşık 2 ile 3 gün, yabancı kartlarda ülkeye göre 3 ile 7 gün sürer. Banka kartıyla ödenmiş biletlerde, kart kapandıysa ya da satış ile iade arasında altı aydan fazla zaman geçtiyse iade havale veya EFT ile yapılır ve süre uzayabilir. Uçuşu havayolu iptal ettiyse SHY-YOLCU'daki yedi günlük üst sınır geçerlidir.

Acentadan alınan bilet havayolunun sitesinden iptal edilebilir mi?

Kurala göre değişir. Pegasus, acentadan alınan biletlerde iptalin aynı kanal üzerinden yapılmasını ister ve aynı tarife kurallarını uygular; ancak satın almadan sonraki ücretsiz süre içinde (kalkışa 72 saatten fazla varsa 12 saat, daha azsa 60 dakika) işlem Pegasus'un sitesinden de yapılabilir. THY'nin 24 saatlik ücretsiz iade hakkı ise acentadan alınan biletleri kapsamaz.

Mil ya da puanla alınan bilet iptal edilebilir mi?

Edilebilir, ama kurallar ayrıdır. THY'de mil ile alınan ödül biletler de satın almadan sonraki 24 saatlik ücretsiz iade koşullarına bağlıdır. Pegasus'ta kısmen ya da tamamen BolPuan ile alınan biletlerde değişiklik yapılamaz; iptalde puanın ve ödenen paranın nasıl döneceği BolPuan kurallarındaki ayrı maddeye göre belirlenir. Havayolu uçuşu iptal ederse puanla seyahat edenler de SHY-YOLCU'daki iade ve yolculuk haklarından yararlanır.