Budva Gezilecek Yerler: Eski Şehir ve Plajları Birleştiren Rota

Budva iki günde rahatça gezilir. Birinci gün surlarla çevrili eski şehir (Stari grad, yaygın adıyla Budva Old Town), şehrin en yüksek noktasındaki Citadela ve hemen batıdaki Mogren koyları; ikinci gün Slovenska plajı boyunca yürüyüş, tekneyle Sveti Nikola adası ve isteğe bağlı olarak Bečići ile Sveti Stefan'a uzanan kıyı. Birinci günün bütün durakları yürüme mesafesindedir; araç ya da toplu taşıma yalnız ikinci günün Sveti Stefan ayağında gerekir. Ücret ödenen yer azdır: Citadela, Şehir Müzesi ve adaya geçen tekne. Sokaklar, kilise meydanı, Moderna galerija, Ljubiša anma evi ve kumsalların kendisi ücretsizdir.

İki günlük rota ve harita: durak sırası, süre, giriş

Sıra, öğle sıcağını plajda, akşamüstünü müzelerde geçirmeye göre kurulur. Şehir Müzesi hafta içi 22.00'ye kadar açık olduğu için kumsaldan dönüp müzeye girmek mümkün.

Rotayı haritada açmak için: 1. gün yürüyüş rotası (marina, Citadela, Mogren, Şehir Müzesi) ve 2. gün kıyı rotası (Slovenska, Bečići, Sveti Stefan). Sveti Nikola'ya geçiş tekneyle olduğu için haritada yol olarak görünmez; küçük tekneler Budva'dan ve yakındaki plajlardan kalkar.

Budva Old Town'da gezilecek yerler

Eski şehir, denize uzanan küçük bir burun üzerinde ortaçağ surları, kale, kuleler ve kapılarla çevrili tek bir mimari bütündür. Budva Turizm Örgütü yerleşimi Adriyatik'in en eski kentlerinden biri olarak tanıtır ve yaşını iki buçuk bin yılın üzerinde verir. Efsaneye göre şehri Kadmos kurmuştur; ad, onun kente öküz arabasıyla girmesinden, öküz anlamına gelen Yunanca sözcükten türetilir. Yunan, Roma, Venedik, Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Fransız yönetimlerinin izleri dar sokaklarda, küçük meydanlarda ve kilise duvarlarında üst üste biner.

Gezerken bilinmesi gereken bir ayrıntı: şehir tarihindeki en ağır hasarı 1667 depreminde gördü, 1979 depremi de büyük yıkım yarattı ve bu hasar sonraki on yılda onarıldı. Sokaklarda görülen taş dokunun bir kısmı bu onarımın ürünüdür; özgün kalıntıları ayırt etmek için aşağıdaki noktalara bakmak işe yarar.

Citadela: surların başladığı ve bittiği yer

Citadela eski şehrin güney ucunda, en yüksek noktasında durur; surlar burada başlar ve burada biter. Yapı kaynaklarda ilk kez 1425'te Kaštel adıyla anılır ve bir dönem Zeta metropolitliğinin merkezi olmuştur. 19. yüzyıldaki yeniden yapım sırasında içindeki Santa Maria de Castello kilisesi yıkılmış, kaleye askeri garnizon yerleşmiştir; kilisenin kalıntıları bugün de görülebilir. Uzun süre devlet mülkü olan ve Grad Teatar festivaline sahne olan kale artık özel mülktür; içinde bir müze ve yeme içme alanları bulunur.

Ziyaretçilerin buraya çıkma nedeni manzaradır: surlardan açık deniz, eski şehrin çatıları ve karşıdaki Sveti Nikola adası aynı kareye girer. Giriş ücretlidir, ancak işletmeci resmi bir tarife yayımlamaz. Ziyaretçi yorumlarında 3,5 ile 5 avro arasında değişen tutarlar geçer; kesin rakamı kapıda öğrenmek gerekir.

Kiliseler, bazilika kalıntıları ve Grad Teatar sahnesi

Eski şehrin dini merkezinde birbirine yakın dört kilise bulunur: Santa Maria in Punta, Sveti Ivan, Sveti Trojica (Kutsal Üçlü) ve Sveti Sava Osvećeni. Santa Maria in Punta, Budva'nın en eski kilisesidir ve adını eski şehrin denize uzanan ucundan alır. Sveti Ivan'ın yanında ise erken Hristiyan dönemine ait bir bazilikanın kalıntıları açıkta durur.

Kiliselerin arasındaki açık alan, 1987'den beri her yaz oyun, konser ve sergilerle süren Grad Teatar festivalinin sahnesidir; gösteri olan akşamlarda meydan erken dolar. Aynı bölgede Roma dönemine ait iskele kalıntıları ve şehrin en eski kapısının duvar parçaları da görülebilir. Meydan ve dış cepheler her saat gezilebilir; kiliselerin içine giriş saatleri ise ayin düzenine göre değişebilir.

Şehir Müzesi, Moderna galerija ve Ljubiša anma evi

Eski şehrin içindeki üç kültür mekanı aynı kamu kurumuna, Muzeji i galerije Budve'ye bağlıdır. Saatleri birbirinden farklı olduğu için rotanın akşamüstüne konmasının nedeni bu tablodur:

Üçünün aynı anda açık olduğu saatler salı-cuma 08.00-14.00 ile 17.00-20.00, hafta sonu ise 17.00-21.00 arasıdır. Salı-cuma 14.00 ile 17.00 arasında galeri kapalıdır; pazartesi Şehir Müzesi hiç açılmaz, galeri ve anma evi yalnız 14.00'e kadar açıktır. Saat ve ücretler değişebildiği için güncel liste kurumun ziyaret sayfasında kontrol edilmelidir.

Birinci günün giriş maliyeti kişi başı kabaca 8,5 ile 10 avro arasında kalır: müzenin 5 avrosu ve Citadela için ziyaretçilerin aktardığı tutar. 12 yaş altı çocuklar müzeye ücretsiz girer. Şezlong ve yeme içme bu hesaba dahil değildir; ikinci günün asıl harcaması adaya geçen teknedir.

Budva plajları: eski şehirden uzaklaştıkça

Mogren: eski şehrin hemen batısı

Mogren, eski şehrin batısında, surlardan kısa bir yürüyüşle ulaşılan kumsaldır. Surların dibinden başlayıp Avala otelinin yanından geçen kıyı yolu birkaç dakikada plaja iner. Kumsal, kayalıklardaki bir geçitle birbirine bağlanan iki kumlu koydan oluşur: Mogren I ve Mogren II. Yol, denize bakan kayanın üstündeki dansçı kız heykelinin önünden geçer.

Kumsala girmek ücretsizdir; şezlong ve şemsiye alanlarını plaj işletmecileri kiralar ve fiyatı sezona göre belirler. Yüksek dalgalı günlerde işletmecilerin her iki koyu kapattığı, otel tarafındaki yürüyüş yolunun kapısının da kilitlendiği olmuştur. Deniz kabarıksa öğleden sonrayı Slovenska plajına kaydırmak rotayı bozmaz.

Slovenska plajı: şehrin ana kıyısı

Slovenska plaža, eski şehrin doğusundan başlayıp marinadan Park oteline kadar yaklaşık 1,6 kilometre boyunca uzanan şehir plajıdır; zemini kum ve çakıl karışıktır. Eski şehre bitişik olduğu için ikinci günün sabahı burada başlar. Sveti Nikola adasına giden teknelerin bir kısmı da bu kıyıdan kalkar.

Sveti Nikola adası: tekneyle yarım gün

Budva'nın tam karşısındaki Sveti Nikola, şehirden 1 kilometreden kısa bir açıklıkla ayrılır ve Budva Turizm Örgütü'ne göre Güney Adriyatik'in en büyük adasıdır. Halk arasında Školj olarak da bilinen ada, adını üzerindeki küçük Sveti Nikola kilisesinden alır. Toplam uzunluğu 840 metreyi bulan üç kumlu plajı vardır; güney yüzündeki küçük koylar sarp kayalıkların altındadır ve yalnız tekneyle ulaşılabilir.

Ada Akdeniz bitki örtüsüyle kaplıdır ve bir av rezervidir; geyik, muflon, tavşan ve çeşitli kuş türleri barındırır. Geçiş için Budva'dan ve yakındaki plajlardan küçük tekneler çalışır. Ücret tekne işletmecisine göre değiştiği için birkaç tekneyi karşılaştırmak ve binmeden önce dönüş saatini netleştirmek gerekir.

Rotaya girmeyen iki kumsal: Bečići ve Jaz

Slovenska'nın doğusundaki Bečići, şehir merkezine göre daha sakin, uzun bir kumsaldır ve ikinci gün Sveti Stefan'a giderken yol üzerinde kalır; köydeki Sveti Toma kilisesi de Budva Turizm Örgütü'nün listelediği duraklar arasındadır. Kuzeybatıda Tivat yolu üzerindeki Jaz ise şehir dışında, geniş bir plaj arayanlar için üçüncü bir güne uygun seçenektir.

Sveti Stefan: manzara kesin, adanın içi belirsiz

Budva Rivyerası'nın güneydoğusundaki Sveti Stefan, geleneğe göre 1442'de Paštrovići boylarının Osmanlı kadırgalarından ele geçirdikleri ganimetle tahkim ettikleri ve her boy için bir ev olmak üzere on iki evle kurulan bir ada köyüdür. Yaklaşık üç yüzyıl boyunca Paštrovići'nin Bankada adlı boy mahkemesinin merkezi olan, yüzyıllarca balıkçı köyü olarak yaşayan ada, 1950'lerde lüks bir otele dönüştürülmüş ve 1960'ta şehir-otel olarak açılmıştır.

Adanın içi otel misafirlerine ayrılmış özel bir alandır. Kompleks, adayı kiralayan şirket ile devlet arasındaki uzun bir anlaşmazlık nedeniyle birkaç yaz kapalı kaldı; yeniden açılışla ilgili haberler birbiriyle çelişiyor. Bu yüzden Sveti Stefan'ı rotaya, adayı karaya bağlayan kum şeridine ve karşı kıyıdaki bakış noktalarına bakmak üzere koymak, içeri girmeyi ise ancak işletmeci Aman'ın kendi sitesinde açık görünüyorsa hesaba katmak gerekir. Çevredeki kumsalların hangi bölümünün halka açık olduğu da otelin durumuna göre değişebilir.

Rotayı güne, mevsime ve süreye göre ayarlamak

• Pazartesi: Şehir Müzesi kapalıdır. Birinci gün pazartesiye denk geliyorsa müzeyi ikinci günün akşamına taşımak yeterlidir.
• Hafta sonu: Müze 14.00'te, galeri ve anma evi 17.00'de açılır. Sabahı sokaklara ve Citadela'ya, akşamı müzelere ayırmak bu düzene oturur.
• Yaz öğleleri: Kale surlarında ve açık meydanlarda gölge azdır. Eski şehri sabah erken ya da akşamüstü gezmek, öğleyi plajda geçirmek sıcağa karşı pratik bir çözümdür.
• Dalgalı hava: Mogren kapanabilir ve tekneler seferleri kısabilir. Böyle bir günde Sveti Nikola'yı ertelemek ve Slovenska ile müzeleri öne almak gerekir.
• Tek gün: Eski şehir, Citadela, Mogren ve akşam Şehir Müzesi tek güne sığar; ikinci günün adası ve kıyısı dışarıda kalır.
• Üç gün: Üçüncü gün Jaz plajına ya da Sveti Stefan çevresine ayrılabilir. Kotor ve körfez kıyısı ise ayrı bir günü hak eder.

Türkiye'den gelenler için Budva'ya en yakın havalimanı Tivat'tır; Podgorica havalimanı da kullanılan bir seçenektir. Konaklama eski şehre ya da Slovenska kıyısına yakın seçildiğinde birinci günün tamamı ve ikinci günün tekne kısmı yürüyerek yapılır; araç yalnız Sveti Stefan ve Jaz için gerekir.